MILCZENIE, KTÓRE BOLI
Jeszcze kilka lat temu temat depresji u dzieci był marginalizowany. Dorośli machali ręką, tłumacząc wszystko „burzą hormonów” albo „trudnym wiekiem”. Dziś – po pandemii COVID-19, zamknięciu szkół, rosnącym wpływie mediów społecznościowych i pogłębiającym się kryzysie psychiatrii dziecięcej w Polsce – nie możemy już udawać, że wszystko jest w porządku.
Statystyki są druzgocące. W Polsce samobójstwo to druga najczęstsza przyczyna śmierci dzieci i młodzieży po wypadkach komunikacyjnych. W 2023 roku ponad 2 tysiące dzieci próbowało odebrać sobie życie. Dane z Komendy Głównej Policji pokazują, że liczba samobójstw dzieci w wieku 7–18 lat wzrosła o ponad 100% w porównaniu z okresem sprzed pandemii.
Nie jest to już „problem rodzin patologicznych”. To problem systemowy – dotykający zarówno dzieci z rodzin wielkomiejskich, jak i tych z mniejszych miejscowości. Dzieci czują się samotne, niezrozumiane i – co najgorsze – pozbawione realnej pomocy.
PRZYCZYNY DEPRESJI U DZIECI I MŁODZIEŻY
Pandemia COVID-19 i izolacja społeczna
Zamknięcie szkół i przeniesienie życia do internetu sprawiło, że dzieci straciły kontakt z rówieśnikami i codzienną rutynę. To ogromny stresor – zwłaszcza dla rozwijającego się mózgu.
Presja szkolna i społeczna
Wysokie wymagania, oceny, testy, egzaminy – a do tego ciągłe porównywanie się w mediach społecznościowych. Instagram, TikTok i YouTube to często niebezpieczne przestrzenie pełne toksycznych wzorców.
Brak wsparcia psychologicznego w szkołach
Z raportu NIK wynika, że 60% szkół w Polsce nie zatrudnia na stałe psychologa. W niektórych placówkach przypada 1 psycholog na 700 uczniów.
Braki w psychiatrii dziecięcej
Dostanie się do psychiatry dziecięcego na NFZ graniczy z cudem – średni czas oczekiwania to 6 do 12 miesięcy. Prywatne wizyty kosztują nawet 300 zł, co dla wielu rodzin jest barierą nie do przeskoczenia.
CO MOGĄ ZROBIĆ RODZICE?
Uważna obecność
Zauważaj zmiany – spadek nastroju, wycofanie, brak apetytu, zaburzenia snu. Nie ignoruj słów typu „chcę zniknąć” czy „nie mam po co żyć”.
Rozmowa bez oceniania
Dziecko musi wiedzieć, że może powiedzieć wszystko – bez strachu, że zostanie skrytykowane.
Szukaj wsparcia
Nawet jeśli psychiatra na NFZ to odległa perspektywa – rozważ wsparcie online, psychologa w fundacji (np. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę), grupy wsparcia, telefon zaufania 116 111.
Zadbaj o zdrowy tryb życia
Sen, aktywność fizyczna, ograniczenie ekranów i dieta mają realny wpływ na zdrowie psychiczne. (O jedzeniu przeczytasz więcej w moim poprzednim wpisie tutaj: Jak jeść i nie przytyć)
CO MOŻE ZROBIĆ SAMO DZIECKO LUB NASTOLATEK?
Mów – nawet jeśli boisz się, że to trudne
Zaufaj jednej osobie – to może być nauczyciel, pedagog, starsze rodzeństwo czy przyjaciel.
Zadzwoń – 116 111
To darmowy telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, dostępny codziennie. Nikt Cię nie oceni, nikt nie będzie krzyczał.
Zadbaj o codzienne rytuały
Sen, ruch, oddech, odpoczynek. Małe kroki mają wielkie znaczenie.
ALTERNATYWNE ROZWIĄZANIA I INICJATYWY SYSTEMOWE
Programy edukacyjne w szkołach
- Szkoła Myślenia Pozytywnego
- Organizator: Instytut Edukacji Pozytywnej
- Opis: Program profilaktyczny wspierający dobrostan psychiczny dzieci i młodzieży, wdrażany w szkołach na terenie całej Polski.
- Strona: https://edukacjapozytywna.pl/szkola-myslenia-pozytywnego
- Przyjaciele Zippiego
- Organizator: Centrum Pozytywnej Edukacji
- Opis: Międzynarodowy program rozwijający kompetencje emocjonalne i społeczne u dzieci w wieku 5–7 lat.
- Strona: https://www.pozytywnaedukacja.pl/programy/przyjaciele-zippiego
Fundacje i organizacje oferujące darmowe wsparcie psychologiczne
- Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę
- Telefon zaufania: 116 111 (czynny codziennie)
- Strona: https://fdds.pl
- Fundacja ITAKA – Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych
- Wsparcie psychologiczne online i telefoniczne, także dla osób w kryzysie psychicznym.
- Strona: https://www.itaka.org.pl
- Fundacja SYNAPSIS
- Głównie wspiera dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, ale także oferuje pomoc psychologiczną dla rodzin.
- Strona: https://www.synapsis.org.pl
Aplikacje wspierające zdrowie psychiczne
- Calm – Medytacje, techniki relaksacyjne, poprawa snu.
- Strona: https://www.calm.com
- Headspace – Mindfulness, radzenie sobie ze stresem i lękiem.
- Strona: https://www.headspace.com
- MindShift CBT – Aplikacja oparta na terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), skierowana głównie do młodzieży.
- Woebot – Chatbot terapeutyczny bazujący na technikach CBT i psychoedukacji.
- Strona: https://woebothealth.com
NIE UDAWAJMY, ŻE PROBLEMU NIE MA
Jeśli Twoje dziecko przestaje mówić, przestaje się śmiać, nie mówi, co czuje – to nie jest bunt. To może być depresja. Nie bój się pytać. Nie bój się prosić o pomoc. Nie musisz mieć odpowiedzi – wystarczy, że będziesz obok.
Bo każde dziecko zasługuje na zrozumienie, a nie tylko na dobre oceny.
A jeśli chcesz zadbać o zdrowy tryb życia od kuchni – zapraszam Cię do mojego poprzedniego wpisu, który przedstawia jak tego dokonać:
